Cymru'n Deffro - Gwynfor Evans

Daw'r sain o record byr gan Gwynfor Evans yn dilyn ei ethol yn Aelod Seneddol cyntaf Plaid Cymr ym 1966. Sain - Recordiau'r Dryw, Christopher Davies Ltd, Llandybie, Sir Gaerfyrddin. Lluniau - wedi eu codi o'r we a mannau eraill. Testun Isod - gan Islwyn Ffowc Elis, oddi ar gefn y record.

GWYNFOR EVANS, Llywydd Plaid Cymru, a'i Haelod Seneddol cyntaf - dros Gaerfyrddin. Gwr a allasai fod yn y Senedd ers blynyddoedd lawer petai wedi newid ei blaid. Gwr a allasai wneud enw mawr iddo'i hun yn y Gyfraith, ond a ddewisodd ddychwelyd i'r wlad i gychwyn tai gerddi. Fe'i magwyd yn Barri, ac wedi tyfu'n llanc y daeth yn rhugl yn y Gymraeg. Teithiodd bron bob milltir sgwar o Gymru i gyhoeddi neges ei rhyddid hi. Ystyrir ef heddiw gan filoedd yn broffwyd y Gymru fydd.

Annibyniaeth i Guernsey?

Mae hyd yn oed ynysoedd 'ffiwdal' y Môr Udd yn sôn am annibynniaeth bellach.

Wrth gwrs, mae'n siwr fod rhai yn y pleidiau Prydeinig sy'n credu fod Cymru'n rhy fach i gael yr un pwer â Guernsey heb sôn am annibynniaeth.

Ffynhonnell www.unlockdemocracy.org.uk

Rhyfedd, mae Cymru unai'n rhy fach neu rhy fawr i annibyniaeth. Fase'n dda petai'n gwrthwynebwyr yn gallu penderfynnu ar 'lein' a sefyll gydag e!

Prydain yn Marw

Dyna ni, dyw'r peth ddim drosodd eto wrth gwrs - ni'n dal i aros i'r athem gael ei chanu ar ddiwedd y gyngerdd, ond mae penod olaf Prydeindod wedi cychwyn.

Gyda'r Ceidwadwyr yn dweud eu bod yn edrych o ddifri ar EVEM (Pleidleisiau Seisnig i ddeddfau Seisnig) mae'r gath allan o'r cwd.

Maent wedi sylwi fod mwy i'w ennill trwy apeilio at Seisnigrwydd y Saeson yn hytrach nag at flanegellu bloedd arall o Brydeindod allan o gorff hanner marw. Bydd y deinamig dros Senedd i Loegr yn cynyddu ar raddfa uwch, a bydd y Cymry a'r Albanwyr yn edrych ar eu gilydd a meddwl, beth yw pwynt y busnes Prydeindod yma?

Gyda Dai Davies AS Blaenau Gwent yn dweud peth hollol gall, sef fod dim ond angen 22 sedd San Steffan ar Gymru os gawn ni fwy o bwer, mae echel gwleidyddiaeth Cymru yn symud at Gaerdydd.

Deng mlynedd wedi'r refferendwm a marwolaeth yr arch-Frit, George Thomas - Lord Tonypandy, mae'n dda cael meddwl y byddai'r hen grafwr yn troi yn ei fedd.

Mae'r Ceidwadwyr wedi ei deall hi - mae Prydeindod yn marw, jyst mater o pa mor araf caiff y peiriant cynnal bywyd ei ddiffodd yw hi nawr a sdim ots beth fydd Hain yn dweud.

Mae cynlluniau Rifkind a'r Ceidwadwyr dros gael Grand Committee yn rhwym o fethu - unwaith fydd y Saeson wedi dechrau meddwl am ddatganoli i Loegr fel posibiliad realistig, ni fydda nhw mor ddiasgwrn cefn a'r Celtiaid, a derbyn rhywbeth mor wan.

Byddant am Senedd i Loegr yn weddol sydyn. Mae'r Ceidwadwyr wedi deall fod modd iddynt gael mwy o bleidleisiau a seddi a grym drwy gefnogi Seneddau cenedlaethol i'r Tair Gwlad na thrwy gadw Prydeindod. Gellid cael 3 senedd gyda Ceidwadwyr mewn grym ym Mhrydain yn hytrach nag un senedd heb yr un.'

Rhoi Cymru'n Gyntaf

Os oes un llyfr sydd angen i bob cenedlaetholwr (neu unrhyw un sydd â diddordeb yng ngwleidyddiaeth Cymru i ddweud ei gwir) ei ddarllen, yna llyfr newydd Dr Richard Wyn Jones yw honno.

Mae 'Rhoi Cymru'n Gyntaf - Syniadaeth Plaid Cymru' yn wirioneddol wych. Rhwydd i'w ddarllen, wedi ei hysgrifennu'n ddifyr ac yn gryno. Llu o gymariaethau a chyflwyniadau i syniadaeth wleidyddol gyfoes ac mae'n rhoi cyd-destun i genedlaetholdeb Cymreig heb y rhagfarn sy'n dod o'r Chwith Brydeinig a theip Eric ty-haf-yng-nghymru Hobsbawm.

Gwnewch ffafr a'ch hun - prynwch gopi. Hanfodol! Gobeithio cawn ni gyfieithiad Saesneg yn fuan - mae'n gyfraniad gwerthfawr i astudiaeth o wleidyddiaeth a hanes Cymru ac i'n dealltwriaeth o Gymru heddiw.

Mae Dr Jones hefyd yn gwneud y sylw amlwg i unrhyw genedlaetholwr - sef fod pawb yn y bôn yn genedlaetholwyr - boed hynny yn genedlaetholwyr Cymreig neu Brydeinig.

Lle mae Vaclav Klaus Lloegr?

Erthygl ddifyr gan Neal Ascherson. Mae'n gweld dirywiad Prydeindod ac yn gweld cymhariaeth gydag ysgariad Melfed Czechoslovakia yn 1993. Gwerth ei ddarllen.

"Brown is pushing for a new sort of patriotism uniting English, Scots, and Welsh, Afro-Caribbeans and Asians, Muslims, Christians, and all other faiths. This new patriotism would be constructed around loyalty to British institutions, and especially to what he calls 'British values'."

"So far, the resemblances between us and Czechoslovakia in the 1990s are striking, if never total. But now comes the most delicate question. Does England have a Klaus? Could he already be leading a party? The role of Klaus is implicitly offered to David Cameron, the new leader of the Conservatives. So far, though, it does not look as if he has the power hunger, or the political imagination, to accept it."

Taith i Loegr?

Wnes i dderbyn yr ebost di-enw yma heddiw. Efallai byd o ddiddordeb i rhai ohonoch:

Beth fyddwch chi'n wneud ar 15 - 15 Medi? Yn ogystal a dathlu diwrnod Glyndwr ar yr 16eg a deng mlwyddiant fot Ie yn Refferendwm 1997, beth am fynd draw i gynhadled 'In My Heart' plaid yr English Democrats yn Caerlyr?

Onid yw'n hen bryd i genedlaetholwyr Cymreig ddechrau siarad gyda chenedlaetholwyr Seisnig? Does dim angen i ni gredu propaganda ddu y cenedlaetholwyr Prydeinig fod cenedlaetholdeb Seisnig yn reddfol hiliol. Wedi'r cyfan, mae Gordon Brown, fel y BNP, yn credu yn y genedl-wladwriaeth Brydenig ac yn arddel yr Union Jack, felly nid Seisnigrwydd yw'r broblem.

Beth amdanni. Gallem holi os gall criw ohonom fynychu'r gynhadledd fel sylwadwyr a mwynhau'r daith. Bydd yn gyfle da i wneud cysylltiadau. Gallwn hefyd edrych ar y posibilrwydd o fynd i gynhadledd y Campaign for an English Parliament. Does dim i'w golli wrth siarad.

Mae ganddom ni a'r Saeson yr un gelyn - Prydeindod a chenedlaetholdeb Brydeinig y Blaid Lafur. Beth amdanni?

English Democrats: www.englishdemocrats.org.uk
The CEP: www.thecep.org.uk

Rhaid gofyn!

Erthygl ddifyr am annibyniaeth a'r undeb o'r Alban - gwerth ei ddarllen a'i ddwys ystyried:

OURS IS TO REASON WHY

Pleidleisiwch dros Annibyniaeth i Gymru nawr!

Mae'r blog yma 'Annibyniaeth i Gymru' wedi cael ei henwebu ar gyfer Blog gwleidyddol gorau Cymru 2007, ac rydym yn falch iawn fod ein chwaer-flog 'Welsh independence' wedi cael ei henwebu hefyd! Pleidleisiwch dros flog 'Annibyniaeth i Gymru' neu 'Welsh independence' yma...

yr Angen am Ymgyrch

Un o'r pethau sydd yn fy nghorddi mewn pob etholiad ydy’r sylw, o ba bynnag parth y daw nad yw annibyniaeth ar yr agenda yn yr etholiad yma. Mae'n fy nghorddi yn bennaf gan fy mod yn gwybod ei fod yn wir. Mae'n fy nghorddi fwy gan fy mod yn rhagweld na fydd annibyniaeth ar yr agenda mewn etholiad byth tra byddwyf fyw, oni bai bod cenedlaetholwyr yn mynnu ei fod yn cael ei osod ar yr agenda.

O dan drefn lle mae cenedlaetholwyr yn gorfod clymbleidio gydag unoliaethwyr, o'r naill ochor i'r sbectrwm neu o bob ochr o'r sbectrwm, bydd cenedlaetholdeb sydd wedi ei gyfyngu i'r achos etholiadol yn unig yn methu, gan na fydd dewis gan genedlaetholwyr ond cyfaddawdu eu cenedlaetholdeb er mwyn plesio eu cynghreiriaid unoliaethol.

Er gwaethaf galwadau ar fy mlog, ar Maes-e , yn y Cymro a'r Western Mail am ymgyrch dros annibyniaeth allbleidiol prin fu'r ymateb.

A oes yna ddwsin o Gymry gwladgarol sy'n fodlon cyd drafod y posibilrwydd o godi Ymgyrch dros Annibyniaeth?

Pe bai lle ac amser yn cael ei drefnu, a oes modd cael gwarant trwy'r sylwadau y daw dwsin, o leiaf, i'r cwrdd?

Tîm Olympaidd i Gymru erbyn 2012

Mae Prif Weinidog yr Alban, Alex Salmond, wedi ehangu ar ei weledigaeth o annibyniaeth i'r Alban trwy alw am dîm Olympaidd i'r Alban.

Nawr yw'r amser i ddechrau ymgyrchu dros dim Olympaidd i Gymru erbyn 2012. Mae'r SNP yn dal dychymyg pobl a bydd hyn yn dangos mor llesg a dibwrpas yw Llafur. Llywodraethu'n gall ac yn deg yn y Cynulliad ond cofio pwysigrwydd symboliaeth a chreu naratif genedlaethol gref - fel 'na mae lladd y Blaid Lafur.

Cefnogwn dîm Olympaidd i Gymru erbyn y flwyddyn 2012.